Sau sinh, chế độ ăn uống của mẹ thường được quan tâm đặc biệt vì nhiều người cho rằng một số loại rau củ có thể làm giảm lượng sữa hoặc khiến bé bú mẹ bị đầy bụng, quấy khóc. Trong đó, súp lơ là thực phẩm đôi khi được đưa vào danh sách những món mẹ bỉm nên hạn chế.
Vậy thực tế ăn súp lơ có làm mất sữa không? Mẹ sau sinh có nên ăn súp lơ xanh và súp lơ trắng? Câu trả lời là mẹ hoàn toàn có thể đưa súp lơ vào chế độ ăn nếu cơ thể dung nạp tốt.
Ăn súp lơ có làm mất sữa không?
Không có bằng chứng khoa học đáng tin cậy cho thấy ăn súp lơ trực tiếp gây mất sữa.
Súp lơ xanh và súp lơ trắng đều thuộc nhóm rau họ cải, cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và nhiều hợp chất thực vật có lợi. Đây không phải là thực phẩm mà phụ nữ đang cho con bú bắt buộc phải loại bỏ khỏi thực đơn.
Nguồn sữa mẹ được điều chỉnh chủ yếu dựa trên nhu cầu bú và việc lấy sữa ra khỏi tuyến vú. Khi trẻ bú hoặc mẹ hút sữa thường xuyên, cơ thể nhận được tín hiệu tiếp tục sản xuất sữa. Vì vậy, việc giảm sữa thường liên quan nhiều hơn đến tần suất bú/hút sữa, khả năng ngậm bắt vú, sức khỏe của mẹ, stress, thiếu ngủ, dinh dưỡng không đầy đủ hoặc một số vấn đề liên quan đến tuyến vú và thuốc đang sử dụng.
Do đó, nếu mẹ ăn súp lơ với lượng phù hợp mà vẫn cho bé bú đều đặn thì không cần quá lo lắng về nguy cơ mất sữa.
Vì sao nhiều mẹ lại cho rằng súp lơ làm mất sữa?
Một nguyên nhân có thể đến từ việc súp lơ chứa một số carbohydrate khó tiêu và các hợp chất thuộc nhóm rau họ cải. Khi được lên men bởi hệ vi khuẩn đường ruột, chúng có thể tạo khí, khiến một số người cảm thấy đầy bụng hoặc khó tiêu.
Tuy nhiên, mẹ bị đầy hơi sau khi ăn súp lơ không đồng nghĩa với việc nguồn sữa bị giảm.
Một số trẻ cũng có thể quấy khóc hoặc thay đổi tiêu hóa vì nhiều nguyên nhân khác nhau. Hiện chưa có bằng chứng đủ mạnh để khẳng định rằng việc mẹ ăn súp lơ sẽ khiến trẻ đau bụng hoặc làm giảm lượng sữa. Vì vậy, không nên mặc định rằng cứ mẹ ăn rau họ cải thì bé sẽ bị đầy hơi.
Nếu mẹ nhận thấy một loại thực phẩm cụ thể luôn đi kèm với biểu hiện bất thường rõ ràng ở bé, có thể tạm thời giảm lượng thực phẩm đó và theo dõi. Trường hợp triệu chứng kéo dài hoặc nghiêm trọng, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thay vì tự ý loại bỏ nhiều nhóm thực phẩm.
Súp lơ có những lợi ích gì đối với mẹ sau sinh?
1. Bổ sung vitamin C
Súp lơ, đặc biệt là súp lơ xanh, cung cấp vitamin C. Đây là chất dinh dưỡng cần thiết cho hoạt động của hệ miễn dịch và quá trình hình thành collagen.
Sau sinh, cơ thể cần thời gian để phục hồi, vì vậy một khẩu phần ăn đa dạng gồm rau củ quả giàu vitamin là lựa chọn có lợi.
2. Cung cấp chất xơ
Táo bón là vấn đề không hiếm gặp trong giai đoạn sau sinh. Việc bổ sung rau củ giàu chất xơ cùng với uống đủ nước có thể giúp hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa.
Súp lơ có thể được sử dụng như một trong nhiều nguồn rau củ trong khẩu phần hàng ngày.
3. Bổ sung nhiều vi chất
Bên cạnh vitamin C, súp lơ còn cung cấp folate, vitamin K, kali và một số vitamin, khoáng chất khác.
Những dưỡng chất này góp phần hỗ trợ hoạt động bình thường của cơ thể và giúp mẹ duy trì chế độ ăn đa dạng trong giai đoạn cho con bú.
4. Chứa các hợp chất chống oxy hóa
Súp lơ xanh chứa nhiều hợp chất thực vật, trong đó có sulforaphane. Đây là một hợp chất sinh học được nghiên cứu nhiều về đặc tính chống oxy hóa và các tác động có lợi đối với sức khỏe.
Tuy nhiên, không nên xem súp lơ như một loại thực phẩm có tác dụng điều trị bệnh. Giá trị của nó nằm ở việc góp phần tạo nên một chế độ ăn đa dạng.
5. Hỗ trợ xây dựng chế độ ăn lành mạnh
Súp lơ tương đối dễ kết hợp với thịt, cá, trứng, đậu phụ và nhiều loại rau củ khác. Nhờ đó, mẹ có thể tạo ra những bữa ăn vừa đủ protein, chất béo, tinh bột, vitamin và khoáng chất thay vì chỉ tập trung vào một vài món được cho là “lợi sữa”.
Mẹ sau sinh nên ăn súp lơ xanh hay súp lơ trắng?
Cả hai loại đều có thể được sử dụng.
Súp lơ xanh thường được biết đến với hàm lượng vitamin C, vitamin K, folate, chất xơ và các hợp chất thực vật phong phú.
Súp lơ trắng cũng cung cấp chất xơ, vitamin C, folate và nhiều dưỡng chất khác.
Mẹ không nhất thiết phải lựa chọn một loại duy nhất. Có thể thay đổi giữa súp lơ xanh, súp lơ trắng và những loại rau khác để bữa ăn đa dạng hơn.
Mẹ đang cho con bú nên ăn súp lơ như thế nào?
Để dễ tiêu hóa và đảm bảo vệ sinh thực phẩm, mẹ có thể lưu ý:
- Rửa súp lơ kỹ trước khi chế biến.
- Ưu tiên ăn súp lơ đã được nấu chín.
- Có thể hấp, luộc, xào nhanh hoặc nấu canh.
- Không cần nấu quá lâu vì có thể làm giảm một số vitamin nhạy cảm với nhiệt.
- Ăn với lượng vừa phải và kết hợp nhiều loại rau củ khác.
- Nếu mẹ dễ đầy bụng, nên bắt đầu bằng một khẩu phần nhỏ rồi tăng dần tùy khả năng dung nạp.
- Không cần kiêng súp lơ chỉ vì nghe truyền miệng rằng loại rau này gây mất sữa.
Mẹ ăn súp lơ rồi bé bị đầy hơi thì phải làm sao?
Nếu sau khi mẹ ăn súp lơ, bé có biểu hiện quấy khóc hoặc đầy hơi, trước tiên không nên kết luận ngay rằng nguyên nhân là do súp lơ.
Trẻ sơ sinh có thể quấy khóc vì rất nhiều nguyên nhân như đói, buồn ngủ, nuốt nhiều không khí khi bú, tã ướt, nhiệt độ môi trường hoặc các vấn đề tiêu hóa khác.
Mẹ có thể theo dõi trong một khoảng thời gian để xem biểu hiện có lặp lại một cách nhất quán sau mỗi lần ăn súp lơ hay không.
Nếu bé vẫn bú tốt, tăng trưởng bình thường và không có triệu chứng bất thường đáng kể thì thường không cần loại bỏ súp lơ khỏi khẩu phần chỉ vì lo ngại.
Ngược lại, nếu trẻ xuất hiện các biểu hiện đáng chú ý như nôn nhiều, tiêu chảy kéo dài, phát ban, khó thở, bỏ bú hoặc tăng cân kém, mẹ nên đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân.
Những yếu tố có thể ảnh hưởng đến lượng sữa quan trọng hơn việc ăn súp lơ
Khi mẹ cảm thấy lượng sữa giảm, không nên chỉ tập trung tìm “thực phẩm gây mất sữa”. Một số yếu tố có ảnh hưởng đáng kể hơn gồm:
Cho bé bú hoặc hút sữa chưa đủ thường xuyên
Việc lấy sữa ra khỏi vú thường xuyên đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sản xuất sữa. Nếu cữ bú bị bỏ thường xuyên hoặc mẹ hút sữa không đều, lượng sữa có thể giảm theo thời gian.
Bé ngậm bắt vú chưa hiệu quả
Nếu trẻ không ngậm bắt vú đúng hoặc không lấy sữa hiệu quả, mẹ có thể cảm thấy ngực ít sữa dù thực tế vấn đề nằm ở khả năng bú của bé.
Mẹ thiếu năng lượng và dinh dưỡng
Thời kỳ cho con bú làm nhu cầu năng lượng và một số dưỡng chất của mẹ tăng lên. Vì vậy, mẹ không nên ăn kiêng quá mức hoặc giảm cân quá nhanh sau sinh.
Căng thẳng và thiếu ngủ
Giai đoạn chăm trẻ sơ sinh thường khiến mẹ mệt mỏi, thiếu ngủ và chịu nhiều áp lực. Đây cũng là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến quá trình cho con bú và phản xạ tiết sữa.
Một số bệnh lý hoặc thuốc
Một số vấn đề sức khỏe và thuốc có thể ảnh hưởng đến việc tiết sữa. Nếu mẹ nhận thấy lượng sữa giảm rõ rệt sau khi bắt đầu sử dụng thuốc, nên trao đổi với bác sĩ thay vì tự ý ngừng thuốc.
Có cần kiêng toàn bộ các loại rau họ cải khi cho con bú không?
Không nhất thiết.
Các loại rau họ cải như súp lơ xanh, súp lơ trắng, bắp cải, cải xoăn… chứa các hợp chất được gọi chung là goitrogen. Tuy nhiên, việc có mặt những hợp chất này không đồng nghĩa mẹ đang cho con bú phải loại bỏ rau họ cải khỏi thực đơn.
Điều quan trọng là mẹ duy trì chế độ ăn đa dạng và đảm bảo đủ dưỡng chất, đặc biệt là những chất cần thiết trong thời kỳ cho con bú như i-ốt, choline, protein, vitamin và khoáng chất.
Nếu mẹ có bệnh tuyến giáp hoặc được bác sĩ xác định thiếu i-ốt, nên trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế để xây dựng chế độ ăn phù hợp thay vì tự kiêng khem quá mức.
Những thực phẩm mẹ cho con bú nên hạn chế
Không nên hiểu rằng đang cho con bú thì mẹ phải kiêng rất nhiều loại thực phẩm. Phần lớn mẹ có thể ăn đa dạng.
Một số nhóm cần chú ý hơn gồm:
- Rượu bia: tốt nhất nên tránh trong thời gian cho con bú vì cồn có thể đi vào sữa mẹ.
- Caffeine: nên sử dụng ở mức vừa phải, đặc biệt nếu bé còn nhỏ hoặc có biểu hiện khó ngủ, kích thích sau khi mẹ dùng nhiều caffeine.
- Một số loại cá có hàm lượng thủy ngân cao: nên hạn chế hoặc tránh theo khuyến cáo về an toàn hải sản.
- Thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín kỹ: cần hạn chế để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.
- Thực phẩm khiến chính mẹ bị dị ứng hoặc rối loạn tiêu hóa: nên tránh loại thực phẩm đó.
Như vậy, việc xây dựng thực đơn sau sinh không nên dựa quá nhiều vào danh sách “thực phẩm gây mất sữa” được truyền miệng. Quan trọng hơn là đảm bảo vệ sinh thực phẩm, ăn đa dạng và đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của mẹ.
Gợi ý cách đưa súp lơ vào thực đơn sau sinh
Mẹ có thể sử dụng súp lơ trong nhiều món đơn giản như:
- Súp lơ xanh hấp ăn cùng thịt hoặc cá.
- Canh súp lơ nấu thịt nạc.
- Súp lơ xào thịt bò.
- Súp lơ trắng nấu canh với thịt bằm.
- Súp lơ kết hợp cà rốt và các loại rau củ khác.
- Súp lơ hấp ăn cùng trứng hoặc các món giàu protein.
Nên ưu tiên cách chế biến ít dầu mỡ, ít muối và phối hợp nhiều nhóm thực phẩm thay vì chỉ ăn một loại rau trong thời gian dài.
Kết luận
Mẹ sau sinh có thể ăn súp lơ và không cần kiêng loại rau này chỉ vì sợ mất sữa. Hiện chưa có bằng chứng đáng tin cậy chứng minh súp lơ trực tiếp làm giảm hoặc làm mất sữa mẹ.
Súp lơ còn cung cấp chất xơ, vitamin C, folate, vitamin K, kali và nhiều hợp chất thực vật có lợi. Tuy nhiên, nếu ăn quá nhiều, một số mẹ có thể gặp đầy hơi hoặc khó tiêu.
Điều quan trọng nhất để duy trì nguồn sữa là đảm bảo mẹ được ăn uống đầy đủ, nghỉ ngơi phù hợp, cho bé bú hoặc hút sữa đều đặn và xử lý sớm những vấn đề liên quan đến việc bú mẹ.
Nếu mẹ nhận thấy lượng sữa giảm rõ rệt, thay vì loại bỏ hàng loạt thực phẩm khỏi khẩu phần, nên tìm nguyên nhân thực sự và trao đổi với bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng hoặc chuyên viên hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ khi cần.